KARABÜK (TİHA) – Karabük Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde görev yapan Dr. Öğretim Üyesi Elif Gizem Karaoğlu Kirenli’nin yaptığı araştırma, Ağrı’da yaşayan Karapapak ve Terekeme Türklerinin göç hikâyelerini ve kültürel kimliğini gün yüzüne çıkardı.
Göç araştırmaları kapsamında yürüttüğü çalışmada Ağrı’daki Karapapak ve Terekeme Türklerinin geçmişine dair sözlü anlatıları kayıt altına alan Dr. Öğr. Üyesi Elif Gizem Karaoğlu Kirenli, bu anlatıların hem akademik hem de kültürel açıdan önemli veriler sunduğunu belirtti. 2018 yılında göç araştırmaları üzerine doktora çalışması yürüttüğü dönemde farklı topluluklar üzerine araştırma yapmayı planladığını dile getiren Kirenli, “Babamla yaptığımız bir sohbet sırasında Ağrı’da Karapapak Türklerinin yaşadığını öğrendim tabi daha önce bölgede Azerbaycan’dan gelen toplulukların olduğunu duyuyordum ancak Karapapak Türkleri hakkında çok fazla bilgim yoktu ve bu durum dikkatimi çekti” dedi.
TÜRKİYE’NİN FARKLI ŞEHİRLERİNDE YAŞIYORLAR
Karapapak Türklerinin günümüzde yalnızca Türkiye’de değil Azerbaycan, Kazakistan ve İran gibi ülkelerde de yaşadığını dile getiren Kirenli, Türkiye’de ise özellikle Ağrı, Kars, Ardahan, Iğdır, Sivas ve Tokat’ta yoğun olarak yaşamlarını sürdürdüğünü kaydetti.
Karapapak ve Terekeme isimlerinin aynı topluluğu ifade edip etmediği konusunda farklı görüşler bulunduğunu aktaran Kirenli, saha araştırmalarına dayanarak iki kavramın büyük ölçüde aynı topluluğu ifade ettiği sonucuna ulaştığını söyledi.
“YAŞLI GÖÇMENLERLE RÖPORTAJ YAPTIM”
Araştırma kapsamında Ağrı’nın köylerini ve mahallelerini ziyaret ettiğini anlatan Kirenli, özellikle Tutak ilçesinde yaşayan Karapapak Türkleriyle görüşmeler gerçekleştirdiğini ifade etti. Saha çalışmaları sırasında yaşlı göçmenlerle yaptığı röportajların araştırmanın en önemli bölümünü oluşturduğunu belirten Kirenli, bazı kişilerin dedelerinden ve ninelerinden duydukları göç hikâyelerini paylaştığını belirtti. Kirenli, “Görüşme yaptığım yüz yaşına yaklaşan bazı kişiler, göç hikâyelerini anlatırken öyle duygulandılar ki konuşmaları sırasında ağlayanlar bile oldu” dedi.
GÖÇ HİKÂYELERİ BORÇALI’DAN TÜRKİYE’YE UZANIYOR
Araştırmada elde edilen bilgilere göre Karapapak Türklerinin önemli bir bölümü geçmişte Gürcistan’ın Borçalı bölgesinde yaşıyordu. Kirenli, özellikle Rus Harbi sonrasında yaşanan gelişmelerin ardından birçok Karapapak ve Terekeme Türkünün Türkiye’ye göç etmek zorunda kaldığını belirterek, “Araştırmalarıma göre göç süreci oldukça zorlu geçen bir süreç olduğunu ve ailelerin tren yolculukları sırasında birbirlerinden koptuğunu, farklı bölgelere dağıldığını gözlemledim” dedi.
“GÖÇ ANLATILARI KÜLTÜREL BELLEĞİN BİR PARÇASI”
Kirenli, çalışmanın yalnızca akademik bir araştırma olmadığını, aynı zamanda kültürel hafızanın korunmasına katkı sağladığını vurguladı.
Makalenin yayımlanmasının ardından birçok kişinin kendisine ulaştığını belirten Kirenli, “Bu çalışmadan sonra birçok kişi bana ulaşıp teşekkür etti. Hatta bazıları bu sayede farklı şehirlerde yaşayan akrabalarından haberdar olduklarını söyledi. Göç anlatıları aslında toplumların kültürel belleğini yansıtır” dedi.
