KARABÜK (TİHA) – Safranbolu Gayza köyünde bulunan ve Sadrazam İzzet Mehmet Paşa tarafından yaptırılan tarihi su iletim sistemi (Paşa Suyu), araştırmacı Bilal Belder’in çalışmalarıyla tarihi ve kültürel önemi ortaya konuyor.
Safranbolu’da bulunan ve 1796 yılında Sadrazam İzzet Mehmet Paşa tarafından yaptırılan tarihi su iletim sistemi “Paşa Suyu”, şehrin su ihtiyacını karşılamasının yanı sıra Osmanlı mühendisliğinin somut bir örneği olarak günümüze kadar geldi. Araştırmacı Bilal Belder, yazdığı makale ile bu su sisteminin öneminin gelecek kuşaklara aktarılması için çalışmalar yürütüyor. Belder, Osmanlı döneminde kurulan vakıfların işlevine dikkat çekerek, “İzzet Mehmet Paşa’nın kurduğu vakıf sayesinde su kanallarının bakımı, çeşmelerin onarımı ve köprülerin tamiri sağlandı ve vakfın geliri doğrudan bu yapılara ayrıldı. Böylece altyapının uzun yıllar boyunca sürdürülebilir şekilde işletilmesi mümkün kıldı” dedi.
Safranbolu, çeşitli uygarlıkları içinde barındıran bir kültür şehri ve bu tarihi şehrin en önemli unsurlarından biri de şehrin su iletim sistemleri oluyor. Karabük’ün Safranbolu ilçesinde doğup büyüyen Belder, araştırmalarında şehirdeki eski su yollarını, taş kanalları, İncekaya Su Kemeri’ni ve Taksimat Havuzu’nu inceledi. Belder, bazı yapıların restorasyon sürecinde zarar gördüğünü ve bazı kanalların tahrip olduğunu belirterek, bu sistemlerin korunmasının önemine dikkat çekti. Safranbolu’daki tarihi su iletim sistemlerini ve Paşa Suyu’nun güzergâhını belgelemek ve gelecek kuşaklara aktarabilmek amacıyla yazdığı makale hakkında Bilal Belder ile bir söyleşi gerçekleştirildi.
PAŞA SUYU ŞEHRİN HAFIZASINDA ÖNEMLİ BİR YER TUTUYOR”
Paşa Suyu’nun Safranbolu’daki kültürel ve tarihî önemine de değinen Belder, “Paşa Suyu, Gayza Köyü’nden gelen suya verilen isimdir. Sadrazam İzzet Mehmet Paşa tarafından yaptırılan sistem, algun kanallar ile 5 kilometre uzaklıktaki kaynaktan şehre su taşıdığı ve uzun yıllar boyunca halk tarafından ‘Paşa Suyu’ olarak anıldı. Bu nedenle sistem, Safranbolu’nun kolektif hafızasında hem kültürel hem de tarihî bir değer olarak yer alıyor” dedi.
“ÇEŞİTLİ YAPILAR VE DETAYLAR ÜZERİNDE ÇALIŞIYORUZ”
Paşa Suyu sistemini incelerken taş kanallar, su kemerleri, künk borular ve Taksimat Havuzu gibi farklı yapıların varlığını belgelediğini belirten Belder, “Sistemi detaylı olarak incelemek için saha çalışmaları yaptım. İncekaya Su Kemeri, birinci köprü (bend) ve su terazisi gibi yapılarda ölçümler ve gözlemler gerçekleştirildi. Bu yapılar, Osmanlı mühendisliğinin ne kadar geliştiğini gösteriyor. Çalışmalar hem tarihi belgeleri hem de fiziksel kalıntıları kayıt altına alıyor” dedi.
“BİZİM MOTİVASYONUMUZ TARİHİ KORUMAK”
Araştırmalar sırasında sistemin bazı bölümlerinin tahrip olduğunu gözlemlediğini söyleyen Belder, “Paşa Suyu’nun mevcut kalıntılarını incelediğimde bazı kanalların ve kemerlerin zarar gördüğünü fark ettim. Bu kalıntıları gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için çalışmalarımız büyük önem taşıyor. Asıl motivasyonumuz, Safranbolu’nun tarihini ve kültürel mirasını korumak” ifadelerini kullandı.
“İNCEKAYA SU KEMERİ VE BİRİNCİ KÖPRÜ SİSTEMİN KRİTİK YAPILARI”
Belder, İncekaya Su Kemeri’nin sistemdeki önemini açıklayarak, “Paşa Suyu sisteminin en kritik yapısı İncekaya Su Kemeri’dir; suyu vadinin üzerinden geçirerek karşı yamaçlara ulaştırır, yaklaşık 120 metre uzunluğunda ve dere yatağından 50 metre yüksekliğindedir. Ayrıca birinci köprü (bend), Taksimat Havuzu’ndan algun kanal ile gelen suyu vadinin karşı tarafına geçirerek İncekaya Su Kemeri yönüne ulaştırıyor; köprü yaklaşık 2 metre genişliğinde ve 50 metre uzunluğunda inşa edilmiştir” diye ekledi.
